Tổng số lượt xem trang

Thứ Ba, 22 tháng 2, 2011

NHÂN CA SIÊU ÂM GIUN CHUI ỐNG MẬT CHỦ TẠI TRUNG TÂM Y KHOA MEDIC



















BÀN LUẬN:

1. Đây là một giun cái trưởng thành đi lạc vào ống mật chủ qua nhú tá tràng (papilla), vì thấy được đai sinh dục (vulvar waist)  [mủi tên xanh] trên thân khi được đưa ra ngoài. Giun đực có móc (hook) sau đuôi.


2. Vì sao giun đi lạc?

Hổng tràng và hồi tràng là nơi cư trú được giun trưởng thành ưa chuộng. Đường mật là nơi thường gặp nhất của giun ở ngoài ruột ( từ Common Bile Duct Ascariasis, A.Rehman et al, JPMI, Vol 18(3), 518-522.).
Giun trưởng thành có xu hướng (vô tư) thăm dò và cố chui vào bất kỳ lỗ trống nào có thể chui được; các vị trí lạc chỗ đã được báo cáo là vòi trứng, bàng quang, tim, phổi cũng như giun bị kẹt trong các ống thông gỉai áp của đường tiêu hóa (từ Cardiac Arrest Postoperatively in a Patient Infected with Ascaris, the Roundworm, John P Nicholson, Karl Kreiger, Barry Hartman, Wayne Isoin, John H. Laragh, Chest 1989; 96; 922-923).

Vì sao giun cái lại đi lạc thì cần phải tìm hiểu thêm.


3. Về các triệu chứng siêu âm của giun chui ống mật: Hiện có 3 dấu thường dùng để chỉ giun= (từ  Images : Biliary ascariasis, Anand R, Narula MK, Gupta A, Vig K. Indian J Radiol Imaging 1999;9:23, Biliary Ascariasis Discussion, Ashwin Garg,  Vijay Hanchate, Soni Chawala,  Preeti Sangle,  eMedicine và Ascaris Pancreatitis, CA Kenamond, DM Washauer, IS Grimm, Radiographics, 2006;26:1567-1570.)

a. "Stripe" sign [dấu kẽ sọc]:  Giun là  một cấu trúc sọc (strip hay stripe) đơn độc hay nhiều sọc, thẳng, có echo, dài  hoặc cong, không bóng lưng, nằm trong ống mật chủ, ống tụy chính hay túi mật. Stripe sign được dùng khi  không thấy giun có ống tiêu hóa.



                                                  Giun không thấy ống tiêu hóa (stripe sign)
                                      
b. "Inner-tube" sign [dấu dạng ống trong ống]:  Biểu hiện cho ống tiêu hóa của giun, là dạng ống không có echo, dài, ở giữa trong lòng giun. Giun trong CBD hay trong túi mật có dạng dải dày có echo với  ống tiêu hóa là một ống ở giữa không có echo.


                Giun trong ống mật chủ  với  ống tiêu hóa (inner-tube sign) ở giữa.


c. "Spaghetti" sign [dấu dạng mì sợi]: Nhiều cấu trúc thẳng, dài, có echo, chồng lên nhau do một giun hay nhiều giun cuộn lại trong ống mật chủ.


Các dấu hiệu siêu âm gián tiếp khác của giun chui ống mật chủ: giãn đường mật, túi mật căng với vách phù nề hoặc không, và có bùn trong túi mật.
Chẩn đoán dương tính giả có thể do lầm với nhánh động mạch gan, và do các đường echo mơ hồ trong ống mật chủ do hiện tượng phản âm nhiều lần (reverberations) từ các mặt phân cách mô phía trước ống mật chủ. Tuy nhiên, các đường echo này không rõ ràng hay dài như dấu stripe sign của giun. Ngược lại với giun, sỏi đường mật là những cấu trúc có độ sinh echo cao và có bóng lưng. Khi thay đổi tư thế bệnh nhân sỏi cũng thay đổi vị trí trong đường mật.

Theo một tổng kết của Phạm Chí Toàn và Hoàng Nguyễn Nhất Anh, trong khoảng 1999-2011, tại Medic, siêu âm phát hiện 52 ca giun chui ống mật chủ. Dùng kỹ thuật ERCP để kéo giun thành công gồm 30 ca trên tổng số 3500 ca ERCP, bắt ra 39 giun cùng với 8 sỏi ống mật chủ.



5. Với ERCP, giun đũa có dạng khuyết lấp lòng dài (linear filling defects), mềm và song song hoặc cong hoặc hình quai (loops) trong ống mật chủ. Ống mật và ống tụy giãn nhất thời và tỉ lệ với số lượng giun (Từ  ERCP features of pancreatobiliary ascariasis, B Buhushan et al, Gastrointest Radiol 1988; 13:327-330).


KẾT LUẬN

Siêu âm rất hữu hiệu khi tìm và xác định ký sinh trùng trong đường mật, khi bệnh nhân có triệu chứng và nhất là khi người khám có chủ đích tìm giun.
Ca trình bày trên minh họa vai trò của siêu âm chẩn đoán giun chui ống mật, và sự phối hợp hiệu quả với nội soi  mật tụy ngược dòng (ERCP) vừa xác nhận chẩn đoán vừa giải quyết cơn đau quặn mật giúp bệnh nhân tránh được một can thiệp ngoại khoa cũng như ngăn chận được một nhiễm trùng đường mật có thể xảy ra.


THÊM CA GIUN CHUI ỐNG MẬT (GIUN ĐỰC)

Bệnh nhân nữ đau bụng cơn 2 ngày, điều trị như viêm dạ dày cấp không khỏi, vào Trung tâm MEDIC tối 11-6, đươc siêu âm bụng phát hiện giun đũa còn sống trong ống mật chủ. Qua ERCP bắt ra một giun đũa còn sống. Tại bộ môn Ký sinh trùng được xác nhận là một giun đũa đực trưởng thành.








Móc và gai sinh dục của giun đũa đực vừa bắt ra  (PGS-TS Lê thị Xuân, Bộ môn Ký sinh trùng, Khoa Y ĐHY Dược, tp HCM) 

Xem thêm giun đũa và viêm ruột thừa trong bài APPENDICEAL ASCARIASIS in CHILDREN

Không có nhận xét nào :