Tổng số lượt xem trang

Chủ Nhật, 6 tháng 11, 2011

TƯỞNG NHỚ TIẾN SĨ WESLEY L. NYBORG 1917-2011

Tiến sĩ Wesley L. Nyborg, chuyên gia lý sinh, với nhiều đóng góp sâu sắc vào hiểu biết siêu âm của chúng ta, đã qua đời ngày 24 tháng 9 năm 2011, ở tuổi 94. Ông là một người đáng kính và thanh lịch, yêu khoa học và khiêm nhường hiếm thấy.




Wes (tên gọi thân mật của gia đình và bạn bè) được sinh ra và lớn lên từ một trang trại ở Iowa; nhờ đó ông học được tính khiêm tốn và cách thức riêng để được yêu mến. Ông may mắn có cơ hội học đại học (là người đầu tiên trong gia đình), và phát hiện ra lòng ham thích vật lý của mình. Ông đậu cử nhân (AB ) ở trường Luther College tại Decorah, Iowa vào năm 1941, và sau đó lần lượt là cao học (MS) và tiến sĩ vật lý tại Đại học bang Pennsylvania năm 1944 và năm 1947. Ông là trợ lý và phó giáo sư tại Đại học Brown từ 1950 đến 1960, và từ năm 1960 trở thành giáo sư và sau đó là giáo sư danh dự về vật lý tại Đại học bang Vermont.
Sự nghiệp của Wes là dành cho âm học lý sinh (biophysical acoustics), bắt đầu là tần số thấp và từ đầu thập niên 1950, ông chủ yếu quan tâm đến tần số siêu âm y sinh học. Ông đã đóng góp đáng kể trong nhiều lĩnh vực của lý sinh học siêu âm (ultrasound biophysics). Ông đã tạo cơ sở cho nhiều kiến thức hiện tại về cơ chế không nhiệt (nonthermal) qua đó siêu âm tương tác với các vật liệu sinh học — đặc biệt quan trọng là thông tin cơ bản về những ảnh hưởng liên quan đến hoạt động của acoustically driven bubble (bọt âm cưỡng bức). Ông đã phát triển cơ sở lý thuyết của dòng chảy âm (streaming), và mở rộng công việc để khảo sát tất cả các loại hoạt động tạo siêu âm và các hiệu ứng không nhiệt khác của siêu âm.
Công trình ông nghiên cứu bao gồm những vấn đề quan trọng về truyền âm trong tán xạ và môi trường hấp thụ (absorbing media), sinh nhiệt trong chùm siêu âm, lý sinh học tổng quát, hiện tượng lực bức xạ âm và cơ chế trách nhiệm của tác động sinh học của siêu âm. Wes có nhiều đóng góp trong lãnh vực tạo hốc (cavitation), một quá trình trong đó năng lượng siêu âm được nén trong bọt âm để tạo nhiệt tại chỗ quá 1500 K với áp lực cao, và là mối quan tâm lớn về an toàn y học và trị liệu. Giải thích của ông cho chúng ta nhiều hiểu biết sâu và tốt hơn về các quá trình liên quan với kích hoạt bọt âm (bubble). Khi chùm siêu âm qua mô, nó làm tăng nhiệt độ tại chỗ. Lý thuyết tiềm ẩn đã được Wes nghiên cứu, và ông dẫn ra một số liên hệ quan trọng, mà ngày nay chúng ta dùng để dự đoán hiện tượng tăng nhiệt độ khi áp dụng siêu âm trong y học. Wes cũng liên tục tìm tòi về an toàn của siêu âm và tham gia vào mọi thảo luận quan trọng có liên quan đến vấn đề này.

Wes được các nhà khoa học và các tổ chức rất coi trọng ; ông thường tham vấn cho Cục y tế quang tuyến, Tổ chức Y tế thế giới, Viện y tế quốc gia, và nhiều tổ chức khoa học và thương mại khác. Thêm vào việc được bầu làm thành viên của National Academy of Engineering (Viện Hàn lâm Công nghệ quốc gia), ông đã được vinh danh với tước vị thành viên của Acoustical Society of America (Hiệp hội Âm học Mỹ), American Institute of Ultrasound in Medicine, [AIUM] (Viện Siêu âm trong y học Mỹ), và American Association for the Advancement of Sciences (Hiệp hội cho sự tiến bộ của khoa học Mỹ). Ông thuộc ban biên tập của các tạp chí Journal of Biological Physics, Ultrasound in Medicine and Biology, Ultrasonics, và Clinics in Diagnostic Ultrasound. Ông đã viết nhiều chương trong sách khoa học và in nhiều bài trong các tạp chí học thuật.
Trong suốt sự nghiệp như một nhà giáo dục, Wes đã hướng dẫn và gây cảm hứng cho nhiều sinh viên khoa vật lý và lý sinh. Ông mở một khóa học độc đáo về lý sinh, qua đó giảng dạy nhiều năm và dẫn đến việc xuất bản bộ sách tuyệt vời của mình, Intermediate Biophysics (Lý sinh học trung gian). Sau đó, ông là đồng biên tập của một cuốn sách mang tên Biological Effects of Ultrasound (Hiệu ứng sinh học siêu âm). Năm 1984, ông được vinh danh là học giả đại học khoa vật lý tại Đại học Vermont.

Wes là một người phóng khoáng (open-minded) và một người bạn thật sự với các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới. Các nhà khoa học thường khi đến ông tư vấn và Wes luôn luôn dành cơ hội để họ có thể tự do nói ra các ý tưởng cá nhân. Ông ít sử dụng từ "Tôi" hơn bất cứ ai khác mà tôi đã từng biết. Ông có kiến thức khoa học tuyệt vời trong lĩnh vực của chúng tôi, và chu đáo, cẩn thận trong những gì ông đã nói. Trong thực tế, giữa các đồng nghiệp của ông, chúng tôi có câu nói rằng "nếu tiến sĩ Nyborg nói như vậy, ắt phải là như vậy."

Wes tích cực hoạt động trong AIUM nơi ông là chủ tịch ban Bioeffects trong một số năm. Ông có vai trò quan trọng trong một số tuyên bố chính thức của AIUM liên quan đến an toàn siêu âm. Ông liên tục đấu tranh với các nhà sản xuất để họ cung cấp cho người dùng các kiến thức về acoustic outputs của máy siêu âm mà họ sản xuất. Ông đã giúp thành lập giải thưởng AIUM cho nhà sản xuất nào cho biết thông tin cần thiết này. Cho dù Wes rất nỗ lực, hầu như bệnh nhân hoàn toàn không biết về các điều kiện phơi nhiễm tiếp xúc. Ông tiếp tục các vận động hành lang trong US National Institutes of Health Diagnostic Radiology Study Section trong nhiệm kỳ của ông với bảng tư vấn quan trọng cấp liên bang. Ông được giải thưởng AIUM Presidential Recognition Award năm 1977, Pioneer Award năm 1985, và Fry Memorial Lecture Award năm 1990.
Trong 22 năm, Wes là chủ tịch của National Council on Radiation Protection and Measurements Scientific Committee No. 66 (Hội đồng quốc gia về bảo vệ bức xạ và đo lường khoa học số 66), dành cho việc thiết lập các hướng dẫn sử dụng an toàn các siêu âm trong y học. Ba tập đã được xuất bản: (1) Tác dụng sinh học SA: cơ chế và ý nghĩa lâm sàng, năm 1983; (2) Tiêu chuẩn y khoa chẩn đoán SA: I. tiêu chuẩn dựa trên cơ chế nhiệt, vào năm 1992; và (3) Tiêu chí tiếp xúc của thiết bị siêu âm chẩn đoán y học: II. Tiêu chuẩn dựa trên tất cả các cơ chế đã biết, vào năm 2002. Các quyển này là các tài liệu có thẩm quyền nhất trong lĩnh vực này. Cần nhấn mạnh rằng Wes đã không chỉ là người lãnh đạo mà còn đóng góp nhiều khái niệm và khoa học cho sử dụng an toàn các loại siêu âm trong y học.

Wes luôn được tất cả đồng nghiệp tôn trọng và yêu mến. Mọi người sẽ mãi nhớ ông.

Marvin C. Ziskin, MD

Professor of Radiology and Medical Physics
Temple University School of Medicine
Philadelphia, Pennsylvania, USA
Past President, American Institute of Ultrasound in Medicine
Past President, World Federation for Ultrasound in Medicine and Biology

Không có nhận xét nào :