BS NGUYỄN THIỆN HÙNG tổng hợp
Gossypiboma (còn gọi là textiloma hay cottonoid) là một khối trong cơ thể cấu tạo bởi gạc bông phẫu thuật bỏ sót sau mổ và phản ứng mô. U gạc sót (gossypiboma) do từ chữ latin gossypiium, nghĩa là bông (cotton) và boma từ chữ Kiswahili, nghĩa là nơi cất giấu. Gauzoma và muslinoma (tên đặt theo vải bông muslin từ thành phố Mosul ở Iraq hiện nay) là các tên khác của u gạc sót. Ngoại vật bỏ sót sau mổ, thường là bông gạc (58%), do yếu tố con người, là một vấn đề pháp lý y khoa nghiêm trọng nhưng ít khi được lập biên bản. Tần suất của u gạc sót đã công bố thay đổi giữa 1/1.000 và 1/10.000 cuộc mổ.
Biểu hiện lâm sàng và thời gian phát hiện u gạc sót sau mổ rất thay đổi và tùy thuộc vào vị trí và loại phản ứng kích hoạt. Có khoảng 1/3 các trường hợp bệnh nhân không có triệu chứng và u gạc sót được phát hiện bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh, vì bông gạc không có phản ứng y sinh học hay thoái chất đặc biệt.
Thường u gạc sót có phản ứng viêm tạo sợi vô trùng, tạo vỏ dính vào mạc nối lớn và ở cạnh các tạng. Theo đó, chẩn đoán khó khăn vì triệu chứng nghèo nàn và chậm trễ từ cuộc mổ trước. Bệnh nhân ít có triệu chứng và u gạc sót chỉ được phát hiện tình cờ.
Mặt khác, bông gạc sót có thể gây phản ứng viêm xuất tiết tạo áp xe và lỗ dò, điều này thường xảy ra sớm hơn (sau 4 ngày) biến chứng sinh sợi (sau 2 năm). Mouhsine và cs đề nghị phân loại u gạc sót thành 2 thể: viêm xuất tiết (sớm) và sinh sợi (fibrinous) [trễ]. Áp xe và áp lực của ngoại vật có thể tạo lỗ thoát ngoài hoặc mở vào các tạng rỗng bị dính lân cận. Trong quá trình ăn mòn xảy ra nhiều năm, bệnh nhân từ không triệu chứng rồi xuất hiện đau bụng, buồn nôn, ói, thiếu máu, tiêu chảy, suy dinh dưỡng, mất cân hay tắc ruột và có khối trong bụng. Có khi u gạc sót tự phát thoát ra ngoài qua trực tràng nhờ nhu động ruột sau một giai đoạn từ 10 ngày đến 15 năm mà không có vấn đề nghiêm trọng gì theo sau.
Mặc dù từ những năm 1980 bông gạc được dán nhãn dấu có cản quang để dễ tìm, việc chẩn đoán sót bông gạc cũng không dễ dàng. Nhãn đánh dấu có thể bị biến dạng do gấp nếp, xoắn, và bị phân rã với thời gian. Chỉ với phim X-quang bụng không chuẩn bị rất khó chẩn đoán. Dù có dấu cản quang u gạc sót rất khó thấy và bị bỏ sót hay chẩn đoán sai.
U gạc sót rất giống u ác tính nên siêu âm, CT hay MRI rất cần thiết trong các trường hợp mạn tính. CT là phương tiện phát hiện ngoại vật có cản quang. U gạc sót có kiểu xốp điển hình trên CT cùng với dấu hiệu không đồng nhất, có thể có hơi hoặc không trong lòng, có mật độ kém với vỏ bao mỏng với mật độ cao được tăng cường bằng chất tương phản. Chính bông gạc trong u có các cấu trúc uốn cong cản quang, uốn sóng, có sọc mật độ cao. Đậm độ dạng đường với xoắn ốc / nan hoa đặc trưng là gợi ý của một miếng gạc lớn. Mặt khác u gạc sót ở gần sẹo mổ có dạng một khối giảm đậm độ như mọt gặm là các đốm hơi.
Hình CT một gossypiboma sau mổ lấy thai 5 tháng.
Hình CT một gossypiboma sau mổ cắt thận trái 7 năm.
Hình CT một gossypiboma sau mổ lấy sỏi thận phải 13 năm.
Hình ảnh siêu âm u gạc sót là các khối tạo nang chứa các cấu trúc uốn sóng có echo trong lòng, có vành echo kém và bóng lưng sau mạnh. Có 3 dạng: (1) vùng có echo với bóng lưng sau mạnh, "umbrella sign" (Dr Phan Thanh Hải, 1988) ; (2) khối dạng nang có vỏ bao rõ chứa cấu trúc uốn sóng và có sọc; (3) dạng không đặc biệt với khối echo kém hay hỗn hợp.
Hình siêu âm một gossypiboma sau mổ lấy thai 5 tháng.
Hình siêu âm một gossypiboma với "umbrella sign" sau mổ cắt thận trái 7 năm.
Hình siêu âm một gossypiboma sau mổ lấy sỏi thận phải 13 năm.
Hình siêu âm và CT một gossypiboma sau mổ 23 năm.
Nhưng cấu trúc u hạt đặc trưng do bông gạc phải do MRI phát hiện. Về lý thuyết MRI phân biệt được u giả viêm với u ác tính. Với PET (positron emission tomography), u gạc sót là tổn thương tăng cường dạng vành (rim) không bình thường nên có khả năng phân biệt được với u ác tính.
Chẩn đoán u gạc sót trước mổ rất khó, cần có kỹ năng và kinh nghiệm. Dấu hiệu chẩn đoán hình ảnh của u gạc sót rất thay đổi và không đặc hiệu; chỉ có thể chẩn đoán đúng trước mổ khoảng 1/3 các trường hợp. Các chẩn đoán phân biệt của u gạc sót là u phân, máu tụ, ổ áp xe đang thành lập và khối u thật.
U gạc sót sau mổ là một lỗi lầm y khoa không mong muốn nhưng có thể tránh được. U gạc sót nên được coi là một chẩn đoán phân biệt của bất kỳ trường hợp sau mổ nào có một khối trong ổ bụng.
----------
Chú thích= Ngoại vật ngoại khoa bỏ sót (retained surgical foreign objects) theo kinh nghiệm của Minnesota gồm: bông gạc (sponge/gauze) 58%, dây dẫn (guidewire) 14%, đầu gãy dụng cụ (device tip) 11%, và khác 17%.
Tài liệu tham khảo chính:
1/ A Malik, P Jagmohan: Gossypiboma: US and CT Appearance, Abdominal Imaging 2002, 12 :503-504, India.
2/ K Shahi, B Geeta, P Rajput: Forget Me Not - Gossypiboma in Pregnancy: Report of a Case, The Internal Journal of Surgery, 2009, Vol 19 Number 2, India.
3/ SP Stawicki, DC Evans, J Cipolla, MJ Seamon, JJ Lukaszczyk, MP Prosciak, DA Torigian, VA Doraiswamy, NP Yazzie, OL Gunter Jr, SM Steinberg: Retained Surgical Foreign Bodies,A Comprehensive Review of Risks and Preventive Strategies, Scandinavian J of Surgery 98: 8-17, 2009.
4/ TC Cheng, AS Chou, CM Jeng,PY Chang, CC Lee: Computed Tomography Findings of Gossypiboma, J Chin Med Assoc, December 2007,Vol 70, Number 12, 565-569, Taiwan.
5/ The Minnesota Experience: Retained Surgical Foreign Objects.
1 nhận xét :
Hafele là thương hiệu nổi bật trong lĩnh vực thiết bị bếp, phụ kiện nội thất và giải pháp tiện nghi cho không gian sống hiện đại. Điểm mạnh của Hafele nằm ở khả năng kết hợp giữa thiết kế tinh tế, công năng thực tế và sự đồng bộ, giúp người dùng dễ dàng xây dựng một căn bếp đẹp mắt nhưng vẫn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng hằng ngày. Từ bếp từ, tủ lạnh đến các giải pháp lưu trữ, Hafele mang đến nhiều lựa chọn cho những gia đình đề cao chất lượng và sự tiện nghi.
Trong nhóm thiết bị nấu nướng, 536.61.365 là một trong những mẫu bếp từ đáng chú ý với thiết kế hiện đại, phù hợp với nhiều phong cách nội thất. Sản phẩm hướng đến trải nghiệm nấu ăn thuận tiện, nhanh chóng và an toàn, đặc biệt phù hợp với những gia đình đang muốn nâng cấp căn bếp theo hướng hiện đại và tối ưu công năng.
Bên cạnh đó, Hafele còn phát triển các mẫu bếp cao cấp mang thương hiệu Smeg như 536.64.081. Sự kết hợp giữa thiết kế đặc trưng của Smeg và giải pháp công nghệ của Hafele tạo nên lựa chọn phù hợp cho những không gian bếp chú trọng cả tính thẩm mỹ lẫn hiệu quả sử dụng. Đây là nhóm sản phẩm phù hợp với các căn hộ cao cấp, biệt thự hoặc những công trình yêu cầu thiết bị bếp có thiết kế nổi bật.
Không chỉ tập trung vào khu vực nấu nướng, Hafele còn cung cấp các giải pháp bảo quản thực phẩm. 535.14.999 là mẫu tủ lạnh Smeg Side-by-Side hướng đến những gia đình có nhu cầu lưu trữ thực phẩm lớn và mong muốn một thiết bị vừa đáp ứng công năng vừa tạo điểm nhấn cho không gian bếp.
Với hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, Hafele giúp người dùng có thể lựa chọn thiết bị theo từng nhu cầu cụ thể và từng phong cách không gian. Khi được kết hợp đồng bộ, các sản phẩm không chỉ hỗ trợ công việc nội trợ mà còn góp phần tạo nên căn bếp hiện đại, gọn gàng và tiện nghi hơn. Đây cũng là lý do Hafele được nhiều khách hàng quan tâm khi tìm kiếm các thiết bị bếp và giải pháp nội thất có tính ứng dụng cao.
Đăng nhận xét